Veiligheid vs uitdaging

 

Veiligheid in de opvoeding is volop in de aandacht. In de rol als (professionele) opvoeder bescherm je de kinderen tegen gevaren maar bied je ook uitdaging die de ontwikkeling stimuleert. Waar ligt de grens tussen beiden?

In de gemiddelde kinderwinkel is er van alles te koop om onze kinderen te beschermen; van doppen die je op de hoek van de tafel kunt plakken, deurstoppen, kast klemmen, tuigjes, rekjes etc.

Op het gebied van de kinderopvang is ook er veel te doen omtrent veiligheid. Speelgoed, meubilair allemaal volgens geformuleerde veiligheidseisen. Je kunt hierbij denken aan een vaste maat voor de maximale afstand tussen de spijltjes van de box, vingerstrips bij de deuren etc. Veiligheid is logischerwijs een belangrijk deel van de jaarlijkse inspectie van de GGD.

Steven Pont spreekt een aantal jaar geleden over ‘hyperouders’ in een debat over vrijheid en veiligheid in de opvoeding (bron zie link onderaan). Dit zijn ouders (of professionele opvoeders) die alle hobbels proberen weg te nemen voor hun kinderen waarmee de ontwikkelingsmogelijkheden ook worden beperkt. Als kinderen niet mogen klimmen dan leren ze ook niet hoe ze ‘veilig’ kunnen klimmen om niet te vallen. Een mooie uitspraak bij het debat sluit hierbij aan ‘onhandig maakt juist onveilig’!

Een ander voorbeeld van ‘hobbels wegnemen’ is het geven van instructie vooraf.

‘Klim maar niet te hoog, straks durf je niet meer terug’. Zonder deze instructie leert een kind zijn of haar eigen grenzen bepalen. Tot hoever durf ik?

Door hobbels weg te nemen, neem je dus ontwikkelkansen weg. Kinderen hebben uitdaging nodig maar moeten ook beschermd worden. Waar ligt die balans? Hoe gaan we binnen Altijd Lente om met veiligheid en uitdaging?

Een voorwaarde hiervoor is inzicht in risico’s. Op het Kindercentrum wordt gebruik gemaakt van een instrument genaamd ‘Risico Inventarisatielijst Veiligheid’. Dit instrument bevat een scorelijst waarbij allerlei risico’s aanbod komen. Je kunt hierbij denken aan bijvoorbeeld; indeling van de groep maar ook speelgoed op de grond, naar buiten gaan etc. Je scoort de kans dat iets kan gebeuren.

De scoringslijst is erg uitgebreid en gedetailleerd. Om een voorbeeld te noemen van de te scoren risico’s: ‘Kind stoot zich tegen meubilair’ en ‘Kind valt over oneffenheid’. Maar ook ‘Kind botst tegen fiets’. De ernst van de gevolgen wordt ook gescoord. Het invullen van het instrument wordt bij Altijd Lente primair voor bewustwording gebruikt. Volgens dit instrument is de volgende stap dat je de gescoorde risico’s zo klein mogelijk maakt.

Altijd Lente begint hier met het zoeken naar de balans tussen veiligheid en uitdaging om zo ruimte te maken voor ontwikkeling. Vragen die we stellen zijn; wat hebben we nodig om deze uitdaging wel te bieden en ook de veiligheid te borgen? We maken hiervoor groepsafspraken of passen situaties aan.

Bijvoorbeeld:

Een speelmat op de babygroep is een oneffenheid waar een kind over kan struikelen en volgens het instrument een risico. We kiezen ervoor om deze te laten liggen; de mat heeft een grote ontwikkelingswaarde bijvoorbeeld voor baby’s die oefenen met rollen. De grotere kinderen leren we een ‘grote’ stap te nemen en voorzichtig te zijn bij de kleine baby’s. Uiteraard borgen we de veiligheid door op de mat erbij te zitten om dit alles te begeleiden.

Glaasjes van glas aanbieden op de peutergroep of toch plastic? Plastic is veiliger maar leren de peuters dan ook met glazen glaasjes omgaan? We kiezen voor stevige glaasjes die niet meteen stuk vallen als ze vallen. Een belangrijk punt is het leermoment: We willen de kinderen leren omgaan met dit risico. Dit doen we door te laten zien en te vertellen dat de glaasjes zachtjes neergezet moeten worden en rust te creëren tijdens een tafelmoment.

Naast het gebruik van ‘Risico Inventarisatielijst’ buigt Altijd Lente zich al jaren op een andere manier over de veiligheid en gezondheid aan de hand van de protocollen. Een goed voorbeeld is ‘het naar buiten gaan’ protocol van Altijd Lente. Dit is een strak protocol om het naar buiten gaan zo veilig mogelijk te laten verlopen met vaste telmomenten etc. Maar kunnen de kinderen lekker rennen in het park? Jawel, van bankje naar bankje. En kunnen ze op avontuur? Ja, op het ‘berenpad’.

In de Rode Hoed riep iemand ‘bewust onveilig’ waardoor er leermomenten blijven bestaan. Ik zou zeggen ‘bewust balans blijven zoeken’, elke situatie opnieuw..

Lees tip en bron:

Wat mag…? Wat kan…? Dilemma’s bij het spelen door Marianne de Valck

Dit boek gaat naast veiligheid ook in op andere bezwaren als wel of niet kinderen gelegenheid te geven om te knoeien en de vraag wat is ‘verantwoord’ spelen; mogen kinderen bijvoorbeeld ‘ pouwpouwen’ of ‘rauzen’? Er wordt vervolgend een weging gedaan van argumenten tegen en voor.

Aankondiging: 28 juni is het nationale ‘ModderDag’. De groepen van Altijd Lente gaan ook hier enthousiast mee aan de slag!

Een debat over vrijheid en veiligheid in opvoeding:

http://www.hetkinderopvangfonds.nl/downloads/nieuws/BBMP2009_12debat.pdf

Ideeën of tips zijn Altijd Welkom op meerhoff@altijdlente.nl

Groet,

Vanessa

Kindercentrum Altijd Lente

020 672 21 05


Vestiging 1 & postadres:
Willemsparkweg 211 H
1071 HC Amsterdam
Registratie 137157587

Vestiging 2:
Willemsparkweg 148 O
1071 HS Amsterdam
Registratie 135535359

Registratienummers Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB):
100008283 (211), 10033105 (148)

Kindercentrum Altijd Lente. Al 15 jaar niet zomaar een kinderdagverblijf